Open access

Open access is een brede internationale academische beweging die streeft naar vrije, gratis online toegang tot wetenschappelijke informatie, zoals publicaties en data. Als iedereen de inhoud kan lezen, downloaden, kopiëren, distribueren, printen, indexeren, in het onderwijs gebruiken, ernaar en erin zoeken, of anderszins gebruiken binnen de wettelijk geldende afspraken, wordt de publicatie 'open access' genoemd. Er zijn dan geen financiële, juridische of technische barrières om de informatie te lezen.

(bron: http://www.openaccess.nl/nl/wat-is-open-access)

Traditioneel publiceren

De wetenschapper stuurt het manuscript naar een tijdschrift. Het tijdschrift zorgt voor de reviewers, het plaatsen van het artikel, het drukken en verspreiden van het tijdschrift. Universiteiten en hogescholen betalen abonnementsgeld voor de tijdschriften en hebben dus een licentieovereenkomst. De studenten en medewerkers van deze onderwijsinstellingen hadden dus toegang tot de artikelen van het tijdschrift.
Dit werkte prima en zorgde voor een eeuwenoude standaard voor wetenschappelijk publiceren.

Open access publiceren

De technische mogelijkheden van het internet geven een grote impuls aan open access.

Twee ontwikkelingen

Digitalisering en prijsstijgingen van de tijdschriftlicenties zijn zijn twee ontwikkelingen die de weg voor open access vrij maken
Door digitalisatie zijn de auteurs onafhankelijk van de distributie van papieren tijdschriften. De techniek is er om informatie direct online beschikbaar te maken.
Verder zijn de tijdschriftenprijzen de afgelopen 30 jaar met 250% gestegen.

Groene route of gouden route?

Bij de groene route stellen universiteiten en hogescholen wetenschappelijk werk in eigen digitale archieven beschikbaar.
Bij de gouden route zetten uitgeverijen de wetenschappelijke artikelen kosteloos online. De lezer betaalt niet. De auteur betaalt voor het plaatsen. Tijdschriften kunnen volledig open access zijn, zoals de titels van PLOS-ONE.
Maar er zijn ook tijdschriften die slechts een deel van de artikelen open access publiceren en de overige artikelen op de traditionele wijze, de zogenaamde hybride tijdschriften. 

In een brief aan de tweede kamer maakt de staatssecretaris, in navolging van het Verenigd Koninkrijk, de keuze voor de gouden route. Zijn ambitie is dat in 2019 zestig procent van de Nederlandse wetenschappelijke publicaties open access is en in 2024 honderd procent.

Meer weten?

- Openaccess.nl Informeert academici over de voordelen van open access
Presentatie over open access
Berlin Declaration on open access
SHERPA RoMEO (NL versie)
Stellingen rond open access. Hoe wil je zelf publiceren?
- Unpaywall een extensie voor de browsers Chrome en Firefox die automatisch open access versies opzoekt van artikelen achter betaalmuren. Het maakt het aanbod van open access artikelen aanzienlijk beter toegankelijk. (Bron: open access.nl, 21 april 2017)

 

 

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten